Đẩy lùi “cơn bão” thực phẩm thay đổi nhiễm hóa chất

Sống trong vòng vây thực phẩm nhiễm chất cấm Không chỉ bún nhiễm chất tinopal, nhiều loại thực phẩm có độc tố, có hóa chất cấm được lột trần, công báo với người dân thời kì gần đây như rau ngót, mồng tơi nhiễm thuốc trừ sâu, gừng Trung Quốc nhiễm chất độc, hay vụ việc chẳng kém phần nghiêm trọng bún nhiễm tinopal là măng tươi tẩm thuốc tẩy mới phát hiện gần đây tại Đồng Nai từ lực lượng Cảnh sát Phòng chống tội nhân về môi trường. “Lò” chuyên chế biến măng tươi “độc” này được biết đưa bỏ sỉ tới nhiều nơi trên địa bàn TP Hồ Chí Minh do bà Nguyễn Thị Tuyết Trinh (khu phố 7, Hố Nai, Biên Hòa, Đồng Nai) làm chủ. Trong 2 kho lớn khoảng 700m 2 , lực lượng rà phát hiện trên 30 tấn măng tươi đang chuẩn bị được chế biến theo kiểu: ngâm vào nước cùng thuốc tẩy cho măng trắng, lại có được màu hấp dẫn, giòn ngọt hơn măng không hóa chất. Măng tươi ngâm thuốc tẩy phát ngày nay Đồng Nai. Khỏi phải nói tác hại với thân con người như thế nào khi ăn phải măng nhiễm hóa chất này vì từ măng có bị thâm đen cũng trở thành trắng nõn, để cả tháng không hỏng, thậm chí cả 2 năm mà không hư, không thối. Những mẫu măng khô trên thị trường bị ngâm diêm sinh và sulfite cũng đã từng được phát hiện tại Hà Giang thời kì qua với mục đích giữ được thời kì lâu theo kiểm định cho biết là chất gây suy gan, thận nếu ăn lâu dài, tổn thương tâm thần, ảnh hưởng hệ tuần hoàn, tim mạch, mắt, thậm chí giảm nhãn lực. Riêng với những mẫu kiểm nghiệm bột trắng trong vụ việc măng tươi tẩm thuốc tẩy trên vẫn chưa tìm ra kết quả chính xác là loại thuốc tẩy nào vì trên thị trường cho tới nay cũng có rất nhiều loại. Trong khi việc “định danh” chất độc này tác hại tới thân thể con người ra sao còn phụ thuộc vào máy móc kiểm nghiệm, tay nghề của nhà chuyên môn. Trở lại vấn đề bún có tinopal. Theo GS Chu Phạm Ngọc Sơn, Chủ tịch Hội Hóa học TP Hồ Chí Minh, thì mẫu kiểm nghiệm bún trước tiên phát hiện nhiễm tinopal là tại 1 cơ sở người Hoa quận 8 với hàm lượng tinopal – CBS tìm thấy vượt ngưỡng cho phép nhiều lần. Nhưng lại rất khó nhận diện tinopal CBS-X vì là một chuỗi khá nhiều chất. Trong đó chất chủ đạo là chất huỳnh quang làm tăng độ sáng trắng bám dính chặt trên bề mặt của bột gạo khi được trộn vào, chuẩn y những tương tác lưỡng cực, việc chiết tách thường ngày chẳng thể tìm ra. Được biết, GS Ngọc Sơn và các cộng sự cũng đã thực hiện việc lấy lại những mẫu bún đã có kết quả âm tính (không phát hiện tinopal) để thực hiện bằng phương pháp “sắc ký lỏng ghép khối phổ HPLC-MS/MS”. Trên tất cả các mẫu này phát hiện có hàng ngàn mcg/kg. Thể nghiệm trên những mẫu được pha loãng 3 lần cũng cho giá trị trung bình là 14microgam/kg. (Mức cho phép là 1%). Ngoại giả, qua kỹ thuật trên còn phát hiện trong bún và sản phẩm chế biến từ gạo (mì, bánh canh, bánh phở) ở một số khu vực trên địa bàn TP Hồ Chí Minh còn chứa tạp chất độc hại khác: acid oxalic; formaldehyde… Trong đó, acid oxalic còn hiểm nguy hơn cả tinopal CBS-X vì gây sỏi thận, kích thích làm phát cơn hen và gây ung thư. Tuy nhiên theo GS Ngọc Sơn và các nhà khoa học cho rằng họ không có quyền công bố với NTD. Tìm giải pháp đẩy lùi Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh Nguyễn Tấn Bỉnh cũng dấn chất tinopal trong bún gây tổn hại cho NTD khi ăn phải. Người dùng chất này cho vào thực phẩm đã vi phi pháp luật, nhưng nếu muốn xử lý cơ sở có sử dụng chất cấm trong thực phẩm là phải theo qui trình. Mới có rất ít sản phẩm bún “sạch” được cơ quan chức năng công nhận có mặt trên thị trường. Còn Phó GĐ Sở công thương nghiệp, bà Lê Ngọc Đào cung cấp, tại TP Hồ Chí Minh hiện đang có 201 cơ sở làm bún, bánh canh, bánh phở nhưng đa số chỉ có giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP, cùng “cam kết” với khách hàng, số cơ sở bún có đóng gói, bao bì, dán nhãn tại TP Hồ Chí Minh chỉ đếm trên đầu ngón tay, trong khi một cơ sở quy mô SX gia đình cũng cho ra thị trường hàng tấn bún/ngày. Do không phải ban bố tiêu chuẩn chất lượng, vì thế các cơ sở cũng không cần dán nhãn bao bì, nơi SX. Thông thường sau khi lấy mẫu, Sở Y tế chỉ tham mưu ban chỉ đạo liên ngành để có giải pháp chấn chỉnh. Chính vì lý do này mà sau khi có kết quả 7 mẫu bún tươi của Chi cục ATVSTP TP Hồ Chí Minh đem đi xét nghiệm có tinopal nhưng đã được “giữ im lặng”. Trước đây, khi “bùng nổ” thông tin phở nhiễm chất ướp xác formoldehyte, hiệu ứng tức tốc từ người tiêu dùng cũng “tẩy chay”, còn phía nhà SX “chết lặng” vì sản phẩm không ai mua. Liên hệ tới một sản phẩm tiêu dùng khác khá cần yếu với NTD hàng ngày là mặt hàng trứng gia cầm cũng vậy. Cũng một thời gian không ai dám ăn vì kinh sợ không biết được đâu là trứng sạch, đâu là trứng nhiễm con vi rút H5N1, song mọi việc đã “trở lại trật tự” khi trứng gia cầm được SX trong dây chuyền chuyên nghiệp, có nguồn cội, được phun diệt trùng ozon, có ngày SX, hạn sử dụng. Bài học kinh nghiệm lấy lại niềm tin NTD như trên còn nguyên tính thời sự với chuyện bún nhiễm tinopal. Trong đó, món ăn thiết thực hàng ngày này của người dân chẳng thể kéo dài mãi tình trạng nhập nhèm giữa cơ sở SX chân chính với cơ sở ăn gian. Vấn đề còn lại là nhà quản lý cần có hướng dẫn cụ thể để các cơ sở nắm được việc SX sản phẩm theo đúng qui trình đảm bảo từ mua sắm trang thiết bị, được thẩm định đủ “hai chuẩn”: chuẩn cơ sở (giấy chứng thực đủ điều kiện VSATTP) và chuẩn sản phẩm (ban bố tiêu chuẩn chất lượng), một trong giải pháp trước nhất để loại trừ tình trạng gian dối, khinh sức khỏe NTD như hiện giờ trong SX thực phẩm. Phát hiện các chất độc hại trên rau, thủy sản, trái cây Sáng 2/8, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã tổ chức Hội nghị trực tuyến công tác quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp và an toàn thực phẩm nông lâm thủy sản với sự chủ trì của Bộ trưởng Cao Đức Phát. Theo mỏng từ Sở NN&PTNT các tỉnh, vẫn còn rất nhiều những vi phạm liên quan đến an toàn thực phẩm bị phát hiện. Có thể ví dụ Đồng Nai: kiểm tra cho thấy tất thảy các mẫu thịt ở cơ sở giết thịt ra thị trường đều nhiễm vi sinh. Không riêng Đồng Nai, theo Cục Quản lý chất lượng nông lâm thủy sản, kiểm tra giám sát các loại thực phẩm trong 7 tháng qua của ngành nông nghiệp cho thấy hiện tượng vi phạm vẫn xảy ra ở nhiều loại mặt hàng. Chương trình giám sát các chất độc hại trong thủy sản, kết quả phát hiện 11 mẫu/1.528 mẫu (chiếm 0,7%) nhiễm hóa chất, kháng sinh vượt giới hạn tối đa cho phép, giảm so với năm 2012 (số mẫu nhiễm chiếm 1,5%). Chương trình giám sát vệ sinh an toàn thân mềm 2 mảnh vỏ: kết quả phát hiện 2 mẫu sò điệp và sò lông tại Phan Thiết/470 mẫu nhuyễn thể nhiễm độc tố sinh học Lipophilic (chiếm 0,4%) tăng so với năm 2012. Chương trình giám sát ô nhiễm vi sinh vật, thuốc thú y và hóa chất trong thịt gia súc, gia cầm kết quả đợt 1 như sau: phát hiện 3/39 mẫu thịt gà nhiễm vi sinh vật gây bệnh (chiếm 7,7%); 2/40 mẫu nhiễm kháng sinh cấm và 4/40 mẫu nhiễm Furazolidon (chiếm 10%); 4/40 mẫu phát hiện tetracycline vượt giới hạn dư lượng tối đa cho phép (chiếm 10%). Tiến hành đánh giá các nguy cơ đối với 26 loại rau, quả tươi sản xuất trong nước. Kết quả phân tích nguy cơ cho thấy: nhóm rau ăn lá có nguy cơ cao hơn rau ăn quả và trong các loại quả đã được giám sát thì nho quả tươi là loại quả có nguy cơ cao sau đến các loại quả như: Dưa lê, chuối và thấp nhất là xoài và cam. Có 4 hoạt chất (Cypermethrin, Fipronil, Chlorpyrifos, Permethrin) trên các mẫu rau và 4 hoạt chất (Fipronil, Chlorpyrifos, Cypermethrin, Carbendazim) trên các mẫu quả có tần lên đường hiện cao, cao nhất là: Cypermethrin và Fipronil. Đánh giá nguy cơ theo vùng địa lý cho thấy: Các vùng sinh sản, kinh dinh rau, quả của các tỉnh phía Bắc có nguy cơ cao hơn miền Trung và thấp nhất là khu vực các tỉnh phía Nam. Về thông tin gạo dùng thuốc chống mốc và tạo mùi mà báo chí vừa phản ánh tại TP Hồ Chí Minh, Bộ trưởng Cao Đức Phát yêu cầu Sở NN&PTNT TP Hồ Chí Minh tiến hành rà soát, làm rõ thông báo và ban bố để không gây hoang mang cho người tiêu dùng. Ngọc Yến