Mẹ mẫu và con gái.

Mẹ quen cha từ những lần sang sông ấy. Như những con cá bạc quẫy động một vùng sông rồi lại bơi đi. Đã có lần ngập ngừng con gái bảo: - Hay mẹ đi bước nữa đi.

Cái tuổi nông nổi và bồng bột của mẹ ngày xưa…”. Anh bảo: - Em có muốn nghe những câu chuyện của anh không? Câu chuyện về vùng quê anh, về những chân trời xa tít tắp.

Lần nào chở đò xong, trở về nhà mẹ nhìn cảnh mấy đứa cứ lúng liếng, hát hò là mẹ lại thở dài: - Sao mấy đứa không lo mà làm ăn, hoặc rảnh rang thì cũng lên thư viện của thị xã mà đọc sách báo. Con giả tảng thở đều đều và chìm sâu vào giấc ngủ.

Nếu còn có tình nhân mẹ. Từ sự bồng bột và cái thú ngông cuồng của tuổi trẻ. Đêm diễn thứ hai, đoàn sắp đồ để đi. Con gái gập vội bức thơ lại, một cảm giác hoang mang, lo sợ rất lạ đang đoạt lấy con.

Con gái không biết nên thương hay giận mẹ. Tiếng gọi đò đã cất lên mấy lần mà mẹ vẫn yên lặng, như thể mẹ vẫn đang chờ một người nào đó… Truyện ngắn của Tạ Đức An. Lúc con gái đặt lưng xuống giường, mẹ nhắc khéo: - tuồng như con gái có chuyện gì vui thì phải. Cố giấu nhịp tim đang đập mạnh, cố giấu chút sượng, sợ hãi nhưng nghe đâu trái tim mẫn cảm của người mẹ đã nhận ra.

Vẫn biết là những lời ong mật của cánh con trai mà sao con vẫn thấy ngọt lòng. Sinh nhật con, mẹ đi đưa đò từ mờ sáng. Mẹ cứ nói con thế… Mẹ cười dàn hòa, nhưng bụng vẫn lo cho con gái.

Con không còn đủ quả cảm để rong ruổi theo anh những cuộc hành trình bất tận. Mẹ chỉ mong con gái đừng bao giờ bước theo dấu chân lầm lỗi của mẹ. Anh nắm tay con gái thật chặt: - Đi theo anh nhé! Lời mời mọc đến một thế giới bóng gió, thần hiệu làm cho mọi nỗi sợ hãi, dè dặt trong con tan biến.

Đêm ấy đoàn nghệ sĩ lặng đúng ra đi. Khi ấy mẹ đôi mươi, đẹp như những bông hoa muống biển, tím đến ngắt trời. Nghe thấy cả những bổi hổi khó tả… Sau đêm diễn trước hết. Phải chăng con gái đã yêu anh từ lúc ấy… Mẹ vẫn ngồi tựa cửa chờ con.

Con gái đi mãi vẫn không thấy một thế giới mà con gái vẫn từng mơ màng. Mẹ đem lòng yêu cha con từ cái ánh nhìn sâu hun hút đầy ma lực.

Người nữ giới nếu tìm thấy một bến đỗ bình yên thì sống cũng bõ một kiếp người. Mắt vời vợi buồn. Mỗi người giữ một sự câm lặng cho mình. Chắc hẳn mẹ vẫn ngồi cửa đợi. Con gái mất lòng, nói dỗi: - Con đi học thì mẹ nuôi thế nào được. Con gái nhìn sông Hồng chảy lặng một dòng mẹ thương thân mẹ chẳng khác gì thân cò, thân vạc.

Muốn quên một ai đó cũng không làm được. Con cứ ở nhà mà bông lông thế này mẹ lo lắm. Sau những cuộc hò hẹn chóng vánh trên chiếc đò lợp lá, con đã ra đời trong bao nỗi ác nghiệt của đời vì không có bóng dáng người cha.

Mẹ đứng trong buồng nhìn ra. Nhưng con đã biết học cách hài lòng từ mẹ.

Đôi lúc muốn hận thù một ai đó nhưng không làm được. Lần sau con gái không bao giờ dám ngỏ lời như thế nữa. “Cha con là lính thông tin đóng quân ở bên kia sông Hồng. Anh bảo: - Không ngờ con gái làng Đò lại xinh và dịu dàng đến thế. Nhưng rút cuộc lại có một đứa trẻ nữa được sinh ra mà không biết bố nó là ai. Chắc hẳn con lại Trả lời: “Ông ngoại và cha con đi vắng”. Con gái đóng sạp vải rồi hấp tấp lên nhà văn hóa.

Có tiếng ai đó gọi với từ trên bến xuống: - Cho tôi qua đò với. Mẹ không biết đấy, tiền chở đò thuê của mẹ không đủ trả tiền thuê nhà chứ đừng nói tiền học, tiền ăn mẹ ạ. * * * Mẹ vẫn mải mê với những chuyến đò, sạp vải của con gái vẫn hẩm hiu vào những ngày mưa. Có phải vì con khờ dại… Tối ấy khi trở về, mẹ vẫn ngồi cửa đợi con.

Người ấy đã dời xa bến sông này đúng ngày này của mười tám năm về trước. Con gái ơi! Mẹ là đứa con hư vô biết nghe lời người lớn. Đấy là bức thư trước nhất mẹ viết dành riêng cho con gái. Vẫn một dáng ngồi quay mặt vào sông, nước mắt mẹ chảy dài. Con gái mười tám rồi. Anh vừa trổ tài đun nấu vừa bày trò trêu cho mọi người vui.

Nên tối thứ bảy nào, con gái đi giao lưu văn nghệ là mẹ ở nhà cũng hết đứng ngóng lại ngồi trông. - Con gái học xong Trung cấp Dược, mở một quán bán thuốc ngay bên bờ sông Hồng, sau này lại lấy mỗi chợ bên sông để mở thêm cửa hàng bán vải. Con trải lòng mình vào thế giới mà con gái chưa bao giờ đến, nó như một khu vườn cổ tích nhiều hoa lá, nó tắm đẫm trong con cái ước mong được bước đến những thế giới lạ xa mà khôn xiết đẹp đẽ.

Vì đoàn hứa sẽ ủng hộ trại trẻ mồ côi trong thị xã một phần ba số tiền thu được, nên thanh niên sum hiệp cũng phải có nghĩa vụ giúp sức với người ta.

Đêm ấy, con gái bỏ đoàn lặn lội ngược về với bến đò và người đích mẫu hao gầy trong đợi mong. “Con gái yêu của mẹ! Sinh nhật thứ mười tám của con mẹ mang đến cho con một món quà chua xót. Bao giờ con gái về đến nhà rồi mà mẹ vẫn chưa hết lo.

Con gái nghĩ thương mẹ nên mấy lần rủ rỉ: - Mẹ đừng lo cho con nhiều, con lớn rồi mà… Mẹ quay mặt vào bao la gió, thở dài: - Biết thế nào là khôn lớn. Đây có phải chính là sự thật mà con gái muốn biết từ lâu, sự thật về sự ra đời của con trên bến sông này. Không biết đã bao nhiêu lần con gái hứa sẽ không giẫm vào bước chân của mẹ. Lúc ấy cái khát khao được yêu, được sống một cuộc sống khác cứ cháy bùng trong con.

Thế là một dải cát trắng hiện ra, biển xanh biêng biếc đến vô cùng, bất tận. Nhưng khi thức dậy, con gái đã thấy trên bàn có một lọ hoả hồng đỏ và một bức thư.

Chưa khi nào con gái lại thương mẹ nhiều đến thế. Con gái thấy dáng mẹ ngồi như núi vọng phu mà thương. Đoàn nghệ sĩ và thanh niên thị xã giao lưu rất nhanh rồi bắt tay vào công việc. Bà ngoại bảo: - Đừng yêu những người qua sông. Mẹ nghe thì cũng thấu nhưng vẫn dặn: - Xong buổi biểu diễn phải về nhà ngay. Mà cứ tình hình này thì mẹ nghĩ con nên đi ôn rồi năm sau thi lại.

Từ đấy, hai mẹ con càng ít nói với nhau hơn. Mẹ kể về người thứ ba. Khi con mang dòng máu của anh, cũng là lúc con nhận được một sự thật rằng người đàn ông này đã có gia đình. Mười tám năm qua mẹ bỏ nhà trong xóm ra bến sông này trở dạ sinh con. Xin lỗi con, nếu con muốn biết về một người thứ ba thiếu vắng trong gia đình mình lâu nay thì hãy đọc tiếp những gì mẹ viết”.

Cuộc sống đã trôi qua mờ nhạt rất lâu rồi, tiếng vạc ăn đêm, tiếng sông vỗ vào tiếng thở dài của mẹ cứ ám ảnh và xoáy sâu vào tâm tưởng con gái.

Tuồng như mẹ chờ ai… Anh theo đoàn nghệ sĩ nghiệp dư đến thị xã trình diễn. Không đỗ đại học thì học cao đẳng hoặc trung cấp. Đêm ấy sau khi đã hoàn thành mọi công tác chuẩn bị, con vẫn còn nấn ná ở lại. Giọt máu của người đàn ông ấy đang lớn dần trong con, rồi con sẽ được làm mẹ, để đến khi đứa con nhỏ biết hỏi “Sao nhà mình chỉ có ba người?”.

Ái tình cũng không đủ lớn để ràng buộc một người đàn ông đã có vợ con. Hiếm gió thổi mùi phù sa nồng nồng, âm ấm. Chấp thuận để sống tốt hơn. Ngày nắng thì đông người vào ra, những ngày mưa hai mẹ con lầm lũi một già một trẻ. Từng ấy năm bươn trải trên những chuyến đò, nuôi nấng con gái bằng những nỗi đau giấu lặng.

Mẹ ngồi tĩnh lặng quay mặt vào sông, gió thổi bên tai ù ù, mưa giăng, cuộn đỏ dòng phù sa như một dải lụa màu uốn qua thị xã. Có những điều ta cần phải biết đến tận cùng nhưng cũng có điều ta quên nó thì sẽ tốt hơn. Con gái hát hay nên được bầu làm đội trưởng đội văn nghệ xóm Đò, hiếm mấy đứa lại tụ hội nhau tại quầy hàng vừa bán hàng vừa tập văn nghệ.

Con người ta đi hết cả đời mà có khi vẫn còn lầm lạc. Để rồi mười tám, hai mươi năm sau, có thể con lại ngồi viết cho đứa con thân thương của mình một bức thư như mẹ đã viết cho con.

Mà con cũng đâu có lăng băng, mẹ thấy không, một mình con mà quản được cả hai sạp hàng. Áp tai xuống giường, còn cảm nhận được cả hơi thở, tiếng cựa mình của dòng sông hiền hòa.

Đừng hỏi mẹ cha con đang ở đâu? Điều ấy chính mẹ cũng không biết. Hiếm con vạc đi ăn đêm lại cất tiếng kêu thảng thốt.

Con gái không còn buồn nhiều như những ngày xưa nữa. Mẹ quay mặt vào tường thở dài, rồi đêm chìm vào lặng yên.

Hàng ngày cha có nhiệm vụ sang bên này sông, chạy vào mấy quả đồi để đào hầm thông báo, liên lạc. Tối thứ bảy, Nhà Văn hóa thanh niên của thị xã có tổ chức các chương trình văn nghệ cho thanh thiếu niên sum họp các xóm giao lưu. Anh cáng đáng hậu cần cho đoàn thiết đãi thanh niên dựng rạp một bữa cháo gà. Còn kẻ lạc lối như mẹ thì chỉ mang cái đau xót một đời.

Mẹ chờ cửa đấy. Đò vắng người sang, sông Hồng chảy lặng thầm một dải… Bạn bè hỏi: - Sao nhà chỉ có hai mẹ con? Con gái cười: - Ba tao đi vắng. Con gái cứ như bị hút hồn bởi nụ cười, ánh mắt và cả cái tính khôi hài ấy, cho đến khi hai ánh mắt gặp nhau thì con gái hình như đã quên cả lời mẹ dặn.

Cho đến năm con gái mười tám tuổi. Mỗi ngày mẹ vẫn chở cả đôi chục chuyến đò, lần nào trở về bờ, mắt mẹ cũng ầng ậc nước. Thiên nhiên con thấy mình có lỗi vô cùng.

Phải thoát khỏi bến sông với những chuyến đò và sạp hàng không tìm thấy nổi một niềm vui nhỏ bé. Đêm ấy con gái không về. Con gái xin mẹ đi từ chiều để kết hợp thanh niên mấy xóm lo bán vé. Đoàn của những người nghệ sĩ nghiệp dư không dừng lại ở bất cứ nơi đâu quá năm ngày. Đáp mà nghe cay xè mũi, chỉ muốn chạy ra bờ sông, úp mặt vào gió sông để khóc. Hôm đầu đến, lạ nước lạ cái nên cả đoàn nhờ chi đoàn thanh niên tìm giúp chỗ dựng rạp.