Luật, dân trí và “quan trí “

Ai cũng hiểu luôn tồn tại một nghịch lý giữa Nhà nước và người dân. Nhà nước muốn quản lý tốt xã hội thì phải có quy tắc, quy định với đối tượng chủ thể hướng tới là người dân. Trong khi đó, người dân lại không muốn quốc gia có thêm những quy định nào đó bởi có thể nó sẽ tạo ra những rào cản hạn chế bớt sự tự do của mình. Thêm một quy định mới, sự phản ứng tức thời kể cũng là tự nhiên. Còn nhớ thời quốc gia mới có quy định về đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy ra đường. Ban sơ, người dân và kể cả báo chí đều phản ứng mạnh mẽ. Nhưng rốt cục, bít tất đều tìm được sự đồng thuận bởi chiếc mũ đó đã bảo vệ mạng sống của nhiều người dân. Từ đó suy ra, người dân sẽ phản ứng với những quy định họ thấy xa lạ, không liên quan gì đến những quan hệ của cá nhân chủ nghĩa với từng lớp ở góc cạnh hăng hái, hay tạo ra một dụng cụ để bảo vệ người dân. Thí dụ, không thể có một người chồng hay người vợ nào tự tố giác mình "chì chiết" nhau để đánh cắp ra nộp phạt, và cũng sẽ không có đủ lực lượng đi kiểm soát chuyện nồng ấm trong từng giường chiếu. Vậy thì, khi quy định đó đi vào cuộc sống, liệu nó có sống được hay không? Bà mẹ Việt Nam Anh hùng khó có thể đi học đại học, nhưng vẫn có quy định cộng 2 điểm cho các mẹ, điều này nghe ra không hợp lý cho lắm. Dù những người có nghĩa vụ ở các bộ giảng giải, gượng nhẹ kiểu gì thì dân cũng khó bằng lòng. Ở đây, dân phản ứng không phải vì sợ mất đi sự tự do của mình, mà vì quy định vô lý và thiếu sức sống. Xét cho cùng, người dân có quyền lên tiếng đồng tình hay không tán thành, vì họ nộp thuế để trả lương cho hàng ngũ soạn và ban hành các văn bản pháp quy. Họ “trả lương” và đòi hỏi “nhân viên” phải cho ra những sản phẩm chất lượng, dù có thể hạn chế phần nào sự tự do của họ, nhưng lại tạo ra các lợi quyền khác mà tự do không thể thay thế. Cũng phải nhấn, chất lượng của các văn bản pháp quy đã đề đạt đúng chất lượng của một bộ phận cán bộ công chức chịu trách nhiệm làm luật bây giờ. Nhận thức về luật pháp cũng như kỹ năng xây dựng văn bản luật pháp còn quá xa với đòi hỏi của thực tiễn và nhu cầu của người dân. Thế thì, trước khi nói đến dân trí trong việc thu nhận các văn bản quy phạm, xin hãy nghiêm trang đánh giá “quan trí” trong việc tạo ra sản phẩm pháp lý. Chân Tâm