Phát triển chuyên chở hành khách công cộng

Tuyến đường sắt trên cao trên phố Nguyễn Trãi (Thanh Xuân) đang dần thành hình. Ảnh: QUANG TRUNG Ô tô buýt đã chạm "ngưỡng" Tải hành khách công cộng (VTHKCC) được xác định là dụng cụ chủ lực trong hệ thống liên lạc chuyên chở ở Thủ đô. Nên chi, trong những năm gần đây, hệ thống ô tô buýt được phát triển mạnh mẽ, nhằm vấn đông đảo người dân dùng, góp phần hạn chế số lượng phương tiện liên lạc cá nhân, khắc phục tình trạng ùn tắc và tai nạn liên lạc. Không chỉ học sinh, sinh viên lựa chọn xe buýt làm công cụ đi lại hằng ngày, mà ngày một có nhiều công chức, người già chọn lọc công cụ này. Một số hành khách cao tuổi cho biết: Đi ô tô buýt an toàn, thuận lợi, hoài rẻ và không phải coi chừng việc gian lận như đi ta-xi. Khi lên xe người già, trẻ nhỏ thường được các bạn trẻ nhường ghế, nếu "quên" thì lái phụ xe cũng nhắc, sắp đặt chỗ ngồi. Tuy nhiên, màng lưới xe buýt còn mỏng, một số nơi vẫn chưa có điểm đón đợi... Theo số liệu của Sở giao thông vận chuyển Hà Nội, xe buýt hiện mới chỉ đáp ứng được gần 10% nhu cầu đi lại của người dân Thủ đô. Song vào thời điểm hiện nay, dụng cụ này khó có thể phát triển hơn nữa do hạ tầng giao thông thành thị có những bất cập. Quỹ đất dành cho liên lạc hiện chỉ đạt khoảng 8% đất xây dựng thị thành. Phần lớn các tuyến đường, phố có mặt cắt nhỏ, có quá nhiều nút giao cắt và cốt tử là nút giao đồng mức. Nhiều tuyến đường và nút giao đã quá tải công cụ. Nút giao cầu Chương Dương, đường Nguyễn Trãi có số lượng xe chuẩn y vượt quá công suất gấp năm, sáu lần so với thiết kế, nhất là vào giờ cao điểm... Trong khi đó, lượng dụng cụ giao thông cá nhân tiếp tăng nhanh (tăng từ 12% đến 15%/năm). Hạ tầng cho ô tô buýt cũng chưa được quan tâm đầu tư. Hiện, ở Hà Nội mới có tuyến đường Nguyễn Trãi bố trí làn đường riêng cho ô tô buýt, nhưng tuyến đường đã xuống cấp. Còn tại các tuyến đường khác, xe buýt vẫn hoạt động trong dòng liên lạc hỗn tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn giao thông, dẫn đến giảm tốc độ chạy xe, giảm hiệu quả khẩn hoang, ảnh hưởng đến lôi cuốn khách hàng. Việc xe buýt chạy trong dòng liên lạc hỗn hợp, trực tính chở hành khách ở mức từ 120 đến 150% tải trọng thiết kế còn dẫn đến việc dụng cụ nhanh xuống cấp và gây khói bụi. Có những thời khắc, do mật độ dụng cụ lớn, xe buýt lưu thông chậm đã tạo thành hàng dài nối đuôi nhau trên đường, gây ùn ứ hoặc do không thể rẽ vào điểm đợi ô tô buýt để đón khách đã phải bỏ khách. Trên địa bàn thành phố hiện mới có 350/1.800 điểm dừng xe buýt được lắp đặt nhà chờ phục vụ khách do lề đường chật hẹp. Nhiều khu đô thị, trung tâm thương mại, khu vui chơi... Chưa có quy hoạch quỹ đất dành cho VTHKCC. Vơ những yếu tố nói trên là duyên cớ làm cho hệ thống xe buýt khó có thể phát triển hơn nữa, bởi không bảo đảm an toàn, tiện lợi cho người dân và sẽ làm gia tăng mật độ công cụ, gây ùn tắc liên lạc. Phát triển đường sắt thị thành Để tạo những điều kiện phát triển hệ thống VTHKCC, mới đây, HĐND đô thị đã ban hành Nghị quyết về ưu tiên phát triển VTHKCC khối lượng lớn; khuyến khích đầu tư xây dựng, khai thác bãi đỗ xe ô-tô và các dụng cụ khác; vận dụng công nghệ cao trong quản lý, điều hành hệ thống giao thông chuyển vận trên địa bàn. Mục tiêu đặt ra là đến năm 2015, VTHKCC đáp ứng từ 12% đến 15% nhu cầu, đến năm 2020 đáp ứng từ 35% đến 40% nhu cầu của người dân. Để đạt Mục tiêu nêu trên, thành phố đã chỉ đạo đổi mới dụng cụ và đang tiến hành tập kết hoàn chỉnh màng lưới xe buýt. Đến năm 2020, có từ năm đến sáu tuyến ô tô buýt vận chuyển nhanh khối lượng lớn, đưa vào vận hành ít ra hai tuyến đường sắt đô thị là tuyến Yên Nghĩa - Cát Linh và Nhổn - Ga Hà Nội. Thành phố ưu tiên bố trí quỹ đất và đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng phục vụ hệ thống VTHKCC như: trạm trung chuyển, ga đường sắt thị thành, điểm dừng đỗ, đường riêng cho xe buýt... Từng bước triển khai hệ thống vé điện tử dùng chung cho các loại hình VTHKCC. Đào tạo nhân công để quản lý, khai khẩn, vận hành hệ thống liên lạc thông minh. Doanh nghiệp sẽ được vay vốn ưu đãi đối với các dự án vận dụng công nghệ cao vào quản lý, điều hành giao thông vận chuyển với mức vay cao nhất lên tới 80% số vốn đầu tư theo từng dự án... Cùng với các công việc nêu trên, thành phố thực hành các giải pháp hạn chế phương tiện liên lạc cá nhân. Trước mắt sẽ áp dụng mức thu phí lưu thông, phí dùng đường, hè trong khu vực nội đô. Về lâu dài, việc nghiên cứu hạn chế dụng cụ liên lạc cá nhân sẽ được thực hành một cách thận trọng trên cơ sở khảo sát và tính nết khoa học, hạp điều kiện kinh tế - xã hội, cơ sở hạ tầng và hiện trạng của màng lưới VTHKCC. Hiện thời, thị thành đang thí điểm một số ưu tiên cho ô tô buýt như tổ chức làn đường riêng và có tín hiệu ưu tiên ở các nút giao để xây dựng tuyến buýt nhanh Kim Mã - Hà Đông. Việc xếp đặt, bổ sung, hợp lý hóa luồng tuyến VTHKCC cũng sẽ sớm được nghiên cứu và thực hiện. Dự án tuyến đường sắt tỉnh thành Cát Linh - Hà Đông đang được tụ hội đẩy nhanh tiến độ, dự kiến đưa vào khai khẩn trong quý II-2015... Với những hoạt động nói trên, VTHKCC sẽ có những bước tiến đáng kể trong thời gian tới. HẠNH NGUYÊN